ParroquiasIr a esta sección

Parroquia de Petán

É a máis oriental das parroquias do Concello. A súa poboación alcanza os 550 habitantes. Comunícase co municipio a través da N.120 Vigo -Orense distando deste 3'5 km. Está bañada polo río Deva e o arroio Aguillón. A súa xeografía está coroada polo monte Pedroso con 1.073 metros de altura, o cal ofrece unhas vistas panorámicas espectaculares. Este monte separa a parroquia de Petán do Concello ourensano de Avión.

Conta cunha Asociación cultural e unha Comunidade de Montes Vecinales. En terreo destes montes están instalados a gran maioría dos molinos ou turbinas do parque eólico do Deva. Tamén pertence a esta Comunidade de Montes a explotación ganadera Porco Celta C.M. Petán, xestionada na súa integridade pola Comunidade de Montes de Petán.  www.porcoceltadeva.com , mail:porcoceltadeva@gmail.com

No histórico recoñece Petán por Patrono tutelar a San Julián Mártir chamado o Cazador que celebran aquí a 7 de xaneiro, en cuxo día fai conmemoración súa o Martirologio Romano.

 

PARROQUIA DE PETÁN:


É a máis oriental das parroquias do Concello. A súa poboación alcanza os 550 habitantes. Comunícase co municipio a través da N.120 Vigo -Orense distando deste 3'5 km. Está bañada polo río Deva e o arroio Aguillón.

A súa xeografía está coroada polo monte Pedroso con 1.073 metros de altura, o cal ofrece unhas vistas panorámicas espectaculares. Este monte separa a parroquia de Petán do Concello ourensano de Avión.

O seu patrón é San Julián, pero adquire relevada importancia a festa do Cristo da Vitoria. Esta celebración que ten lugar o 25 de xullo nun ambiente romeu e campestre, converteuse fai tempo en tradición para os veciños da comarca. Tamén se adoita celebrar a festividad de Santa Bárbara de Deva e a festividad da Virxe do Gundián, neste lugar, que conta cunha preciosa capela e unha árbore centenario.

Como mostra da arquitectura popular galega, existe un peto de ánimas de considerables dimensións no barrio de Aldeíña. Os veciños dispoñen de tres centros culturais. Un no barrio de Aldeiña, outro no lugar de Sub-Igrexa e o terceiro no lugar de Deva que, aínda que na actualidade pertence a Petán, outrora tiña autonomía propia con categoría de parroquia.

Conta cunha Asociación cultural e unha Comunidade de Montes Vecinales. En terreo destes montes están instalados a gran maioría dos molinos ou turbinas do parque eólico do Deva.

Tamén pertence a esta Comunidade de Montes a explotación ganadera Porco Celta C.M. Petán, xestionada na súa integridade pola Comunidade de Montes de Petán.
 

www.porcoceltadeva.com
mail:porcoceltadeva@gmail.com

Esta explotación é un exemplo de proxecto europeo de futuro ao noso carón



O que comezou como unha solución a curto prazo, para un problema de abandono dos terreos e montes de carballos ou “carballeiras” como son coñecidos os robledales en Galicia, acabou sendo un exemplo de proxecto de futuro para a zona de Deva, na parroquia de Petán, na localidade Pontevedresa da Cañiza.

Esta iniciativa tan singular foi promovida e gestionada pola Comunidade de Montes en Man Común de Petán no ano 2.012 e aglutina a oitenta e oito propietarios de parcelas da parroquia de Petán, que co único interese de que as súas leiras tivesen produción e mantivésense limpas, cederon gratuitamente as parcelas durante todo o tempo de duración deste proxecto de cativa e ceba do Porco Celta.

Se anexionaron máis de 1.200 pequenas parcelas, que en total sumaron 90 hectáreas de terreo. Feito que o converteu en proxecto pionero en Galicia xa que ata o momento non existe na nosa Comunidade Autónoma ningunha explotación ganadera de porcino destas características. Grazas a unha subvención concedida por AGADER (que é a Axencia Galega de Desenvolvemento Rural da Xunta de Galicia, xestora de fondos da Unión Europea) e avalada polo Grupo de Desenvolvemento Rural Condado Paradanta, dotouse das infraestructuras precisas para poñer en marcha esta empresa silvo pastoral.

Así se construíron dúas mangas de saneamiento, máis de doce quilómetros de pechadura perimetral, innumerables cabanas para acubillo dos porcos, comederos, bebedoiros, e ata se acondicionou unha pista, coa colaboración dos veciños da zona de Deva, que permitiron que se ancheara este acceso para facilitar o tránsito dos vehículos de aprovisionamento e da Comunidade de Montes de Petán que son os xestores deste proxecto.

Cando chegou o momento de crear a cabana porcina, contouse coa inestimable axuda da Asociación de Porco Celta “Asoporcel”, que conseguiu proporcionarnos un total de 110 porcos seleccionados de entre as cinco mellores explotacións da zona de “a Costa dá Morte” na Coruña, que garantían unha xenética auténtica e de excelente calidade. Estes animais adaptáronse aos montes de Petán dun xeito asombroso e ademais en moi pouco tempo. As adecuadas instalacións e a selecta alimentación, foron determinantes para garantir un produto final de gran calidade.

No ano 2013 chegouse a picos de produción que superaron os 350 animais, e como se conta con 17 porcas nais, prevese para este ano 2014 póidase duplicar esta cifra. Todo un éxito tendo en conta que a explotación é de recente creación.
O produto que se vendeu, procedente dos montes de Petán, contou cunha calidade extraordinaria, tanto é así, que as industrias que comercializaron a carne, xa se adiantaron na reserva de pedidos para este ano 2014.

O seguinte paso, no que xa se está traballando, é a produción de alimento, para o que se precisará aumentar a superficie cedida, laboreando os terreos para sementar maíz e outros cultivos apropiados para cébaa deste animal. Este feito, ademais de baixar os custos da explotación, tamén producirá máis postos de traballo no noso Concello.

E por que non, un último paso sería a comercialización propia do produto, non hai que esquecer que A Cañiza é a terra do jamón por merito propio en Galicia.

Raza Porcina Celta:


Na actualidade está incluída no Catálogo Oficial de Razas de Gando de España como raza autóctona de protección especial ou en perigo de extinción polo Real Decreto 1682/1997 do 7 de Novembro, polo que se traballa para a súa recuperación.

A raza Celta era a máis importante en Galicia ata comezos do pasado século, reducíndose pola importación de razas exóticas e polo cruzamiento destas. O seu forte aparello locomotor permítelle percorrer grandes distancias de pastoreo, como se facía antiguamente con esta raza en Galicia.

A raza porcina celta son animais grandes e longos, tardan moito en crecer, son grandes andadores e adáptanse ao medio no que se habitan. Aliméntanse de recursos naturais estacionales como castañas, bellotas... helechos, zarzas, toxos. No verán de brotes vegetales dos extensos montes galegos. E tamén dunha selección de mazás, patacas, remolacha, centeno, maíz e trigo.

No val do Deva cohabitan en 100 hectáreas de robledal, propiedade dos veciños de Petán e Deva baixo a gerencia e dirección dos comuneros da Comunidade de Montes de Petán.


DATOS MORFOLÓXICOS DA RAZA PORCINA CELTA

Segundo o catálogo oficial de razas do Ministerio de Agricultura, Ganadería e Medio Ambiente

Cor e pelo:


Hai que diferenciar variedades dentro da raza porcina celta.

  • Rof Codina: manchas negras brillantes ou louras
  •  Santiagués: dúas variedades Branca e Barcina con manchas pizarrosas.



Breve descrición morfológica:

A raza agrupa animais hipermétricos e longilíneos. De cabeza grande, ancha e alargada, de frontales anchos e planos, con jeta ancha e grosa. Orellas grandes e caídas que cobren os pequenos ollos (tamén son coñecidos en Galicia como ?lareses?). Pescozo longo e estreito. Sistema óseo e muscular desenvolvido, especialmente no terzo anterior.

 Dorso e lombos estreitos e arqueados. Grupa caída, costillares deprimidos. Ventre recolleito. Tronco prolongado. Membros alargados.


A variedade Santiaguina posúe a pel branca de cor rosado, cuberta de abundantes porcas, longas e fortes


Capas:
Existen dúas variedades diferentes. A Santiaguesa, situada desde Santiago cara ao sur de Galicia, ata a fronteira con Portugal, con dúas subvariedades, a branca e a barcina (pintada con lunares de cor pizarroso). Doutra banda atopamos a variedade Carballina, situada na comarca de Carballo (A Coruña e alrededores), con capa pintada de negro brillante, que en ocasións chega a cubrir case todo o corpo. Tamén existen manchas de cor cobrizo.


Altura cruz machos (cm): 80



USOS E SISTEMA DE EXPLOTACIÓN:


Características específicas do produto:


A calidade da carne tendo en conta os parámetros de cor, jugosidad e dureza, proporcionaron uns resultados que permiten afirmar que o músculo deste porco presenta unhas características moi favorables tanto para o seu consumo en fresco como para a preparación de produtos semielaborados, elaborados e curados. Destaca polo seu baixo contido en colesterol.


Papel Medioambiental: contribúe ao mantemento do control da biomasa vegetal.

Adaptabilidad a ambientes específicos: Perfectamente adaptada ao medio no que se desenvolve.

Sistemas de Explotación: Tradicionalmente a raza explotouse en réxime extensivo ou, cando menos, semiextensivo.

 

 
HISTORIA DE PETÁN E DEVA



No libro Historia Civil e Eclesiástica da Cidade de Tuy e a súa Obispado (1852. Francisco Avila e a Cueva) recóllese a seguinte descrición da parroquia por aquel entón na súa sección 63:




63
Petán


Recoñece Petán por Patrono tutelar a San Julián Mártir chamado o Cazador que celebran aquí a 7 de xaneiro, en cuxo día fai conmemoración súa o Martirologio Romano. É habitada de 98 veciños que corresponden polo contencioso ao Xuíz que hai aquí e polo político e gobernativo á xustiza da Cañiza. Valen os seus diezmos e os do Anejo Deva 15.400 rs. Que percibe de maneira total o párroco da matriz: o que non ten casa rectoral nin iglesario. A fábrica da Igrexa percibe 88 rs anuais de arriendo. Paga á Mesa Episcopal de Tuy unha libra de cera. Este beneficio é de presentación Real e Ordinaria.


Entre as feligresías de Petán e Achas hai un lugar chamado Senande que os seus veciños nun ano pertencen por parroquia á primeira e noutro á segunda e así con esta orde alternativa sempre.

E para administración de sacramentos a enfermos e enterros tocan a Petán e os diezmos do lugar percíbenos por metade ambos párrocos. Estes mesmos habitantes están suxeitos polo contencioso ao Xuíz de Petán e polo político e gobernativo ao das Achas hoxe Cañiza.

Esta parroquia nos Sínodos Diocesanos que celebrou o Señor Bispo Don Diego de Avellaneda en agosto de 1528 e abril de 1529 vémola nomeada nela como matriz. Pero nas visitas do obispado feitas polos señores Bispos e os seus visitadores dise nas efectuadas en Petán e Deva en 20 de setembro de 1541 e 27 de xuño de 1577 que a primeira era anejo da segunda. Non obstante isto, sempre Petán estivo habido por matriz e Deva por anejo. De preséntaa parroquia tomou nome a ilustre e nobre casa solar de Petán. Dista de Tuy 6 leguas.


11 Deva:  Segundo Don José Verea e Aguiar na moderna historia de Galicia, páxina 38 a Voz Deva é céltica. Esta parroquia é Anejo de Petán. Venera por patroa tutelar a Santa Eulalia Virxe e Mártir de Mérida, a quen antiguamente chamaban no noso Obispado Santa Baya, cuxa festa fanlle a 10 de decembro: habítanla 95 veciños que corresponden polo contencioso ao Xuíz de Petán e polo político e gobernativo á xustiza da Cañiza. O valor dos seus diezmos vai incluído no da matriz. O párroco non ten casa rectoral nin iglesario. A fábrica da igrexa percibe de renda anual 3 ferrados e medio de centeno e 12 cuartillos de aceite. Paga á Mesa Episcopal de Tuy unha libra de cera. O cura é posto polo Abad da Matriz. Dista desta cidade cosa de 5 leguas.


12 Santa María de Gudián, ou segundo antes Gondián e tamén Godián, foi anejo da parroquia de Petán segundo consta do Sínodo Diocesano que celebrou o Ilustrísimo Don Diego de Avellaneda en agosto de 1528. Pagaba entón á Misa de Tuy unha libra de cera. Hoxe está incorporado a Deva, aínda que ignoramos desde cando. E Deva conserva na súa memoria unha ermida dedicada á nosa Señora de Gundián.

compartir